چکیده

بی شک مسئلۀ پوشش، در همۀ اعصار مورد توجّه ایرانیان بوده و در هر دورهای با توجه به تفکر غالب در آن زمان از حدود و ثغور خاصّی برخوردار بوده است. سعی شده تا در این مقاله از سه منظر: فقه، اخلاق و کلام حقیقت، این امر مورد کنکاش قرار بگیرد، و چگونگیها و بایستیهای آن بررسی شود. از این منظر، مفهوم حجاب و تفاوت آن با لغت سِتر را بررسی کرده و غرض بعضی از فقهها را که قصد داشتهاند تا زن را به واسطۀ همین برداشت نادرست، در خانه محصور کنند، بیان نمودهایم و در باب نوع پوشش اعراب در صدر اسلام، همچنین شواهدی از آیات که به طور مستقیم و غیر مستقیم به نوع پوشش آن عهد اشاره داشته، سخن گفتهایم. سپس ادلّۀ احمد قابل در ظهور استحباب در پوشش سر و گردن را اجمالاً ارائه داده و از دیدگاه اسلامشناسان معاصر عرب، به این مهمّ پرداختهایم. آنگاه، در رویکردی اخلاقی، حجاب اجباری و بی حجابی اجباری را مردود دانسته و تفاوت بنیادین مبحث وجوب و اجبار را ریشهیابی کردهایم. پس از آن، تغییرات مفهوم امر عفیفانه در طیّ اعصار مختلف و مصادیق عینی آن را در قالب اشعار و افکار نشان دادهایم. علی ایّ حالٍ، کوشیدهایم تا نشان دهیم امر عفیفانه تخت بند زمان و مکان است و در دورۀ کنونی عدم پوشش سر و گردن قبح اخلاقی ندارد و رفتار عفیفانه مختص به بانوان نمیباشد؛ بلکه هم مرد و هم زن بایستی کفّ نفس و خویشتنداری در رفتار خود را سرلوحه قرار دهند و با بیان رویکرد کلام سرانجام در مورد احکام کلیّ و باطنی و نیز، بیان این تغییرات در چهارچوب مشهورات منطقی، رفتار حیا ورزانه را در همۀ شئون ظاهری و باطنی ملاک عمل قرار بدهند؛ و در نهایت بینش اهل حقّ را در این زمینه ایراد کردهایم.

کلید واژه: حجاب، نوع پوشش، حقوق اولیّه، آزادی زنان، اجبار، حیا.

New interpretations of the concept of cover during transition to democracy

Mohammad Shahmurad (Yarsan student of philosophy and mysticism)

Recive data: 2020/08/24

Accpte data: 2020/11/19

Abstract:

Dress code has always been important to Iranians regardless of different eras, and it has had its own limits and boundaries based on the dominant thought of each period. This article investigated the dress code from jurisprudential, ethical, and theological perspectives to shed light on its requirements and qualities. Therefore, the concept of hijab and its difference from covering was described, and it was also explained that some Islamic jurists have intended to confide women at home based on this erroneous perception. With regard to the Arabs' dress code in the advent of Islam, some Quranic verses were presented that mentioned the dress code of the said era directly and indirectly. Then, Ahmad Ghabel's views about the recommendation of covering the head and neck were explained and were analyzed from the viewpoint of contemporary Arab Islamologists. Using an ethical approach, both the compulsory hijab and mandatory non-observance of the proper Islamic dress code were rejected and the difference between necessity and compulsion were analyzed thoroughly. Then, the changes in the concept of chastity were explained during different periods and their instances were indicated in poems and thoughts. Furthermore, it was explained that chastity changes as temporal-spatial conditions change, and in the present time, it is not morally immodest if the head and neck are not covered, and chastity is not merely for women, rather both men and women should have abstinence and restraint. They should also have chastity in their appearance and behavior. Finally, Islamic scholastic theology was explained in terms of general and esoteric rules, and the changes in logical well-known rulings were described from the viewpoint of Yarsanism.

Keywords: Veil, Type of cover, Basic rights, Women's freedom, Coercion, Modesty.

tr footer