 |
شماره یکم، سال یکم، تابستان 1399
ساڵی یهکم، ژمارهی یهکهم، هاوین 2020 زایینی
Vol.1, No.1, Summer 2020
زمانی كوردیی پههلهوی (فهیلی) له زمانی فهرمیی دهوڵهتهوه بۆ شێوهزارێكی ناوچهیی
فرهاد عزیز حسن
(مامۆستا له زانکوی سهلاحهدین کۆلێژی پهروهرده-مهخموور بهش زمانی کوردی)
کاتی وهرگرتن: 20/04/2020
کاتی قهبووڵکردن: 28/07/2020
کورته:
له ڕۆژگاری ساسانییهکاندا کۆمهڵێک بهرههمی ئهدهبی و دینی و سیاسی و ...هتاد به زمانی کوردی بهرههم هاتوون. ئهم بهرههمانه به زمانی پههلهویی ساسانی نووسراون که له بنچینهدا زمانی بنهماڵهی پاشایانی ساسانی بووه. له چوارچێوهی مێژووی گهشه و گۆڕانی زمانی کوردیدا ئهم زمانه به قۆناغی ناوهڕاستی زمانی کوردی دادهنرێ که له دوو شێوهی پههلهوی ئهشکانی و پههلهوی ساسانی پێکهاتووه. سنووری جوگرافیای زمانی کوردیی پههلهویی ساسانی له باشووری کوردستان ههڵکهوتووه و له ڕۆژگاری ئیسلامیدا ئهم زمانه به زمانی ناوچهی پههله یان فههله ناسراوه و ئهو بهرههمانهی که بهم شێوه زمانهی کوردی نووسراون له مێژووی ئهدهبی کوردی به فههلهویات ناسراون. زمانی کوردی پههلهوی ساسانی له ڕێڕهوی گهشهی مێژوویی خۆیدا له قۆناغی نوێی زماندا بۆ شێوهزارهکانی کوردی دابهش دهبێ. لهناو ئهو شێوهزارانهی که له زاری خواروو و زاری گۆراندا پۆلین دهکرێن، شێوهزاری فهیلی ڕاستهوخۆ به میراتگری ئهم زمانه دادهنرێ. لهم توێژینهوهیهدا بهپشت بهستن به دهقی ئهدهبی کوردی ڕۆژگاری ساسانی و دهقی فههلهویاتی کوردی ئهم پهیوهندییه شی بکرێتهوه.
وشه سهرهکییهکان:زمانی کوردی، پههلهوی ساسانی، ناوچهی پههله، فههلهویات .
The Kurdish Pahlavi (Faili) language from the official language of the state to local dialects
Farhad Aziz Hasan (Salaheddin Ayoubi University. Author and Researcher)
Recive data: 2020/04/20
Accpte data: 2020/07/28
Abstract
In the time of the Sassanid a collection of literary, religious and political productions was written in Kurdish language. These products were written in the Pahlavi Sassanid language, which was the language of the dynasty of the kings of Sassanid. In the historical context of the development of the Kurdish language, it is considered to be the middle phase in the history of the Kurdish language which includes the Pahlavi Ashkani and the Pahlavi Sassanid.
The geographical boundary of this language, Pahlavi Sassanid Kurdish, is situated in southern Kurdistan. In the Islamic era, this language was known as Pahla or Fahla and literature written in this style of Kurdish language is known as Fahlawiyat. In the course of historical developments until the present time the Kurdish Pahlavi Sassanid Language gradually transferred into the Kurdish dialects. Amongst the Kurdish dialects that are related to Pahlavi are Gurani and other southern dialects; the Faili dialect however is considered to be a direct descendant of this language. The relationship between the two languages, in the light of the Kurdish literary texts of the Sassanid time and the text of Kurdish Fahlawiyat, is analyzed in this paper.
Keyword: Kurdish Language, Pahlavi Sassanid, Pahlavi area, Fahlawiyat.
