شماره سوم، سال یکم، زمستان 1399
ساڵی یهکم، ژمارهی سییهم، زستان 2021 زایینی
Vol.1, No.3, Winter2021
دهستهى شاعيرانى كاكهيى ناوچهی كهركووك
محهمهد ئهحمهد سهعید (کهساس جهباری) (دۆکترای مێژوو له زانکۆی سلێمانی)
کاتی وهرگرتن: 12/10/2020
کاتی قهبووڵکردن: 08/12/2020
پوخته
گومانی تێدا نییه که لێکۆڵینهوه و دیراسهکردن لهسهر ئهدهبیاتی دیالێکتی گۆران ئهرکێکی نهتهوهیی و نیشتمانییه، ههقه لێکۆڵهرهوانمان ئاوڕێکی لێ بدهنهوه، چونکه بهرههمێکی زۆری ئهدهبیاتی کوردیی پێ نووسراوهتهوه، بهتایبهتی ههردوو بهشه دیالێکتی ههورامی و کاکهیی "ماچۆ". بهو پێیهی ناوچهی کاکهییش ناوچهیهکی فراوانی شاری کهرکوکی گرتووهتهوه و له دێرزهمانهوه کاکهییهکان لهوێ نیشتهجێ بوون. له ههموو ناخۆشی و کارهساتهکانی ناوچهکه و کوردستاندا پشکێکی زۆریان بهر کهوتووه، له ههموو بۆنه و ڕاپهڕین و جووڵانهوهکانی ئازادیخوازی گهلی کورد به ههموو شێوهیهک ههڵوێستی جوامێرانهیان ههبووه. شاعیرانیشی له ههموو قۆناغهکاندا ئهو ههڵوێستهیان نواندووه و له شیعرهکانیاندا ڕهنگی داوهتهوه. کۆمهڵێ شاعیر به کۆمهڵێ ناوهڕۆکی شیعرییهوه له مهیدانی ئهدهبیاتدا حزووریان ههبووه، ناوهڕۆکه شیعرییهکانیان بۆ کێشهی نهتهوهیی و نیشتمانی و ئایینی کوردان تهرخان کردووه. ههر ئهوهش بووه هاندهرم که ئهم توێژینهوه ئاماده بکهم. کورته و پوختهکهی بریتییه له کورتهیهکی بارودۆخی کهرکووک و بواری شیعری به نموونه هێنانهوهی چهندین شاعیر کاکهیی وهک خهلیل منهوهر، مهلا فهتۆش و مهلا عهباس حیلمی و هیجری دهده تاد، هێنانهوهی چهندین تێکستی شیعری که ئاماژه کراون بهو ناوهڕۆکه شیعرییانه
کلیل وشه: شیعر، کاکهیی، کهرکووک، گۆران، یارسان.
گروهی از شاعران کاکهیی منطقه کرکوک
محمد احمد سعید (کساس جباری) (دکترای تاریخ از دانشگاه سلیمانیه)
تاریخ دریافت: 21/07/1399
تاریخ پذیرش: 18/09/1399
چکیده
بدون شک تحقیق و پژوهش در خصوص تاریخ و ادبیات گوران یک وظیفه ملی و میهنی است که شایستهی تحقیقِ ویژه توسط محققین ما می باشد. چراکه آثار بسیاری در ادبیات کردی هست که در این زمینه نوشته شده است، علیالخصوص هر دو بخش ادبیات هورامی و کاکه یی (ماچو)ی آن. بر این اساس منطقه ی کاکه یی ها نیز محال وسیعی از شهر کرکوک را به خود اختصاص داده و دیر زمانیست که در این محال زندگی میکنند. به دلیل بسیاری از ناملایمات و رویدادهای ناگوار در این محال و کردستان شرایط ناخوشایندی برایشان فراهم شده است، اما در تمام جریانات و جنبشهای کردی به شکلهای مختلف حضور داشتهاند. شاعران این مردم نیز در تمام مراحل و ادوار تاریخی با گفتن شعر همراه و همگام با جنبش های کردی بوده اند. شاعران این خطه با شعرهای زیاد خود در میدان ادبیات حضوری فعال داشتهاند؛ خمیرمایه ی شعری ایشان بیشتر در باب میهن پرستی، ملیگرایی و آیین کردی است. این مهم مرا ترغیب کرد تا این پژوهش را فراهم کنم. چکیده ی آن شامل مختصری از شرایط کرکوک در زمینهی شعر و آوردن چند نمونه شعر از شاعران کاکهیی همچون: خلیل منور، ملافتوش، ملا عباس حلمی، هجری دده،...است؛ همچنین آوردن چند نمونه شعر مرتبط با موارد مورد بحث.
کلید واژه: شعر، کاکهیی، کرکوک، گوران، یارسان.
A group of Kakaee poets in the Kirkuk region
Mohammad Ahmad Saeed (Kasas Jabari) (PhD in History from Sulaimaniyah University)
Recive data: 2020/10/12
Accpte data: 2020/12/08
Abstract:
There is no doubt that the study of the literary works of Gurani dialect is part of our national duty, researchers must pay attention and investigate about it because there is a great literary production in Kurdish literature written in this dialect, especially the two subdialects of Hawrami and Macho. Kakaees mainly inhabited in Kirkuk region, the Kakaee region covers a large part of the Kirkuk city, they settled this area a long time ago. They shared all the tragedies and disasters that befell in the region, and they also contributed actively in the liberation movement of the Kurdish people, these attitudes and struggles are reflected in their poems. There is a group of Kakaee poets who played an important role in the field of literature, and were interested in their poems about national issues and Kurdish religion as well. For this reason, I prepared this paper, I explained briefly the situation of Kirkuk region in terms of poems and literature. I investigated about some Kakaee poets such as Khallil Minawar, Mala Fatosh, Mala Abas Hilmi, Hijri Dada,.. etc. I also provided some examples of their poems.
Keywords: Poem, kakaee, kirkuk.guran.Yaresan.
