چکیده

کتاب تاریخ قم تألیف حسن بن محمد بن حسن قمی، کتابی است درباره تاریخچه و احوال ساکنان شهر و نیز مهاجران عرب مسلمان به آنجا که در سال 378 هجری قمری به زبان عربی نوشته شده و بعدها در سال های 805 و806 توسط حسن بن علی بن حسن بن عبدالملک قمی به فارسی ترجمه شده است. کتاب در بر دارنده اطلاعات مفیدی در مورد ساکنان شهر و نیز کشاورزی، رودخانه ها، کاریزها، تاریخچه برخی از شهرهای منطقه و نیز سازنده آن، ریشه نام شهر و روستای مورد نظر و علت نامیدن و نامگذاری آن و هم چنین میزان خراج سالانه شهر و توابع آن است. افزون براین مولف کتاب تا آنجا که اطلاعاتش اجازه می دهد به تاریخ دقیق برخی از رویدادها، تولدها و درگذشت های افراد خاص اشاره می کند که اغلب بر اساس تقویم هجری قمری است ولی گاهی نیز به تطبیق تاریخ هجری قمری رخدادها با تقویم یزدگردی و(فارسیه) می پردازد. موضوعی که در این مقاله به کم و کیف و درستی و نادرستی آنها می پردازم و تلاش می کنم تا تاریخ تطبیقی دقیق هر مورد را محاسبه و معین کنم. البته در این بررسی نخست برای این که ببینم تاریخ های تطبیقی و برخی از رخدادهای مهم درست ثبت شده است یا نه؛ آنها را افزون بر نسخه چاپی کتاب تاریخ قم (حسن قمی،1363) از نسخه خطی کتاب در دسترس (حسن قمی،1297) تطبیق داده و در صورت مشاهده اختلافی آن را مورد توجه قرار دهم.

کلید واژه: قم، تاریخ، تقویم، یزدگرد، تقویم یزدگردی، (آریایی – کردی )

Chronological errors (with emphasis on the book of History of Qom by Hassan bin Muhammad bin Hassan Qomi)

Ziaeddin Torabi (Master in Linguistics ,Culture and Language of Old Persian)

Recive data: 2020/08/07

Accpte data: 2020/11/20

Abstract:

The Book of the History of Qom by Hassan ibn Muhammad ibn Hassan Qomi, is a book about the history and lives of the residents of the city, and the Arabian Muslim Immigrants. It was written in the Arabic language in the 378 Hijri, and later in 805 and 806 Hijri ,it was translated into Persian by Hassan ibn Ali ibn Abdul Malik Qomi. The book contains excellent information about the residents of Qom. It is illustrates their living conditions, their activities, their agriculture, and rivers and the subterranean canals of the region. You will also learn the history of some other cities and villages in the region, as well as the root of those names. Also there is interesting information about the annual tributes to the cities and the reason of them. The author of the book had so much data it allowed him to show detailed dates of some events, birthdays, and deaths of important and famous people ; often based on Hijri lunar calendar, At times he also tried to compare the dates of the Hijri lunar calendar by Yazdgerdi Calendar ,and (farsi calendar) too. But except some of these comparative calendars, the rest are not correct. So in this article I am trying to properly show the correctness and incorrectness of the comparisons.

Keywords: Qom , Calendar , Yazdgerd , Yazdgerdi calendar ,(Kurdish- Arian).

tr footer