شماره سوم، سال یکم، زمستان 1399

ساڵی یه‌کم، ژماره‌ی سییه‌م، زستان 2021 زایینی

 Vol.1, No.3, Winter2021

سرزمین پهلویان در زمان باباسرهنگ، بابا جلیل و باباناووس (قرن 5،6 هـ.ق)

طیب طاهری (نویسنده و پژوهشگر)

تاریخ دریافت: 17/09/1399

تاریخ پذیرش: 12/10/1399

چکیده

در قرن پنجم و ششم هجری سرزمین پهلویان به واسطه­ ی مهاجرت گوران­ها کوچک­تر می­شود و گستردگیِ پیشین خود را از دست می­دهد. هم­زمان با حضور خاندان فضلاوی در لر بزرگ عملاً گوران­ها نواحی اصفهان و شیراز را ترک گفته و به نواحی مرکزیِ لرکوچک کوچ می­کنند. گوران­های سمت نواحی قم، اراک، قزوین و زنجان نیز به خاطر حضور اسماعیلیه... عقب نشینی می­کنند و به  نواحی همدان و کرمانشاهان سرازیر می­شوند. در زمان معزالدوله نیز شیعه گرایی در نواحی جنوبی پهلویان شدت پیدا می­کند و یارسان­ها در این سال­ها شرایط پهلویان جنوبی را متناسب با فعالیت­های خود نمی­دانند، در نتیجه این نواحی را ترک گفته و در نواحی شمالی پهلویان متمرکز می­گردند. پس از حکومت برزکانی­ها، در لر کوچک به مرکزیت الشتر حکومتی محلی مستقر می­شود با نام برسقیان. پس از برسقیان سلسله اتابکان در نواحی جنوبی پهلویان و سان­های هورامان در نواحی شمالی پهلویان هر کدام دارای حکومت­هایی محلی می­گردند. مهاجرت گوران­ها به مرکز (کرمانشاهان) و انتقال پایگاه یارسان­ها از لرستان به شهرزور سبب می­گردد تا این بار دودان، سرگت و برزنجه شاخص منطقه‌ای به شمار بیاید. با ظهور باباسرهنگ و بابا جلیل در دودان، و باباناوس در سرگت و مهاجرت فرزندان باباعلی همدانی به برزنجه در این دوره تاریخی شهرزور به عنوان پایگاه اصلی یارسان در تاریخ تثبیت می­گردد.

کلید واژه: پهلویان، گوران، یارسان، باباسرهنگ، باباجلیل، باباناووس، شهرزور

The land of the Pahlavian in the time of Baba Sarhang, Baba Jalil and Baba Navus (5^th, 6^th century AH)

Tayeb Taheri (Author and Researcher)

Recive data: 2020/10/08

Accpte data: 2020/11/02

Abstract:

In the fifth and sixth centuries AH, the land of the Pahlavis became smaller in terms of geographical area due to the migration of the Gurans to other areas. At the time of the Fazlavi dynasty in Greater Lur, the Gurans practically left the areas of Isfahan and Shiraz migrated to the central areas of Lesser Lur. The Gurans in the areas of Qom, Arak, Qazvin and Zanjan due to the presence of the Ismailis also retreated and migrated to the areas of Hamedan and Kermanshah. During the time of Mu'izz al-Dawlah, Shi'ism was growing in the southern regions of the Pahlavis, and the Yaresans did not consider the conditions of the southern Pahlavis to be adequate with their activities. Therefore, they left these areas and concentrated in the northern areas of the Pahlavis. After the rule of the Barzakanis, a local government called Barsaghian was established in lesser Lur at the center of Aleshtar. After Barsaghian, the Atabagan dynasty in the southern regions of the Pahlavis and the Sans of Horaman in the northern regions of the Pahlavis each area had own local governments. The migration of the Gurans to the center of Kermanshah and transfer the base of Yaresans from Luristan to Shahrazour, this migration causes the area such as Dodan, Sargat and Barzanjeh to be popular regions for Yaresans. The emergence of Baba Sarhang, Baba Jalil in Dodan, and Baba Navus in Sargat and the migration of Baba Ali Hamedani's children to Barzanjeh, in this historical period, Shahrzour become the main base of Yaresan in history.

Keywords: Pahlavian, Goran, Yaresan, Baba Sarhang, Baba Jalil, Baba Navous, Shahrzour.