شماره سوم، سال یکم، زمستان 1399
ساڵی یهکم، ژمارهی سییهم، زستان 2021 زایینی
Vol.1, No.3, Winter2021
نزاع عقل و عشق در کلام پیشوایان اهل حق
محمّد شاهمراد (دانشجوی فلسفه و عرفان اهل حق)
تاریخ دریافت: 21/07/1399 
تاریخ پذیرش: 16/10/1399
چکیده
از زمان ظهور ادیان الهی تاکنون، نِزاع میانِ طرفدارانِ "عقل" و طرفدارن "عشق" وجود داشته، که همواره مورد بحث، و تبادل نظر بوده است. این نزاع، در اعصارِ پیشین، در قالب های گوناگونی ظاهر شده، که منجر به ایجاد آرا و عقاید مختلفی در تبیین این دو مفهوم، که همواره مورد توجه در سیر إلی الله بوده، شده است. ازاین رو، ما در این مقاله کوشش نموده ایم، تاریخچۀ این مسئله را از دیدگاه: "لغوی، فلسفی و عرفانی" بیان نموده و با ارائهی رویکردی تازه با استمداد از بینشِ مُستَتَر در کلام مقدس سرانجام به رفع این جدال تاریخی بپردازیم. در این راستا، واژه «عقل» را از لحاظ زبانشناسی، ریشهیابی نموده و مضمون «عقل» را به عنوان موجودی مستقل در نگاه فلاسفۀ مَشاء و اِشراق ایراد شده است؛ سپس، این واژه را به عنوان "قوهای از قُوای اِدراکی انسان" مَطمَح نظر، و مراتب آن را مورد شرح قرار دادهایم. آنگاه، واکنش جالبِ توجه عرفای شامخی، همچون: شمس تبریزی و جلال الدین بَلخی، به عبارتِ مشهورِ وصیت نامهی اِمام رازی را قید کردهایم؛ و سپس به طرحِ دیدگاهِ عارفِ واصِل، محی الدین اِبن عَرَبی در ارتباط با عقل درکتاب فتوحات مَکیه پرداختهایم. پس از آن، نظر صَدرای شیرازی را در باب وَجه اِعدادیِ عِلمِ مفهومی، و عدم کفایتِ آن برای نیل به حقیقت را، نقل نمودهایم. آنگاه مسئلۀ کُوری عاقلانِ عصا به دست و پایِ چوبینِ فلاسفه را عنوان کرده و سپس اشعاری در بابِ تقابل عقل و عشق ایراد شده است، و در نهایت، به کنکاش در بندهای کلامی پیشوایان اهل حق و ذکر خط مشی راه گشایِ کلام سرانجام در رابطه با عنوان کلی مورد بحث، در بینش یاری، پرداختهایم.
کلید واژه: عقل، عشق، فلسفه، عرفان، کلام سرانجام، اهل حق.
The dispute between reason and love in the speech of the leaders of Ahli Haq people of truth
Mohammad Shahmorad (Yarsan student od philosophy and mysticism)
Recive data: 2020/10/12
Accpte data: 2021/01/05
Abstract:
Since the advent of the divine religions and so far, there has always been a dispute and discussion between the adherents of reason and love. This dispute between two concepts appeared in the past in various forms, which both ways were aimed to reach to the God. In this paper we tried to describe a brief history of this question from a philosophical and mystical point of view and by presenting a new approach to this issue referring to the hidden insight in the holy word of Saranjam to resolve this historical controversy. In this regard, we discussed the root of the word Aqil “reason” linguistically and presented the content of this word as an independent existence from the perspective of the Peripatetic and Illuminationism school of thought. Then this word explained as a power of human perceptual powers. Subsequently we referred to the opinions of mystic poet such as Shamse Tabrizi and Jalaluddin Balkhi and also the famous phrase of Imam Razi's will. Then we referred to the opinion of the famous mystic Mohiuddin Ibn Arabi related to reason in his book: “ Ftuhat almakiya” The Conquests of Mecca. Thereafter, we mentioned the opinions of Sadri Shirazi in relation to the numerical aspects of conceptual science and it’s inadequacy to get to the truth, and finally we referred to the “Kalam” speeches of Ahle Hagh’s leaders explaining the issue in the perspective of Yaresanism.
Keywords: Reason, Love, Philosophy, Mysticism, Kalaam, Ahle Hagh.
